Kapitalist,
sürekli olarak sömürüyü artırma eğilimindedir. Sömürünün artması ise artı
değerin büyütülmesine bağlıdır. Ancak artı değere giden yol, kurtlar
sofrasından geçer. Bu sofrada, artı değer için kıran kırana bir rekabet hüküm
sürer. Kimse kimsenin gözünün yaşına bakmaz. Sermayesini artı değerle
buluşturarak büyüten ve yeniden üretimini sağlayan kapitalist, yoluna devam
eder. Buna karşılık, artı değere ulaşamayan kapitalist, sermayesini büyütmek
bir yana, koruyamaz da. Böylece, kıran kırana gerçekleşen rekabet ortamında
ayakta kalamaz. Bu nedenle her kapitalist, artı değer ve daha fazla artı değer
elde etmek için sömürüyü sürekli arttırmaya yönelir.
Kapitalist
üretim biçiminde, artı değerin ve dolayısıyla sömürünün artırılmasının başlıca
iki yolu vardır. Bunlardan ilki, işgününün uzatılması; ikincisi işe emek
üretkenliğinin artırılmasıdır. İlk durumda mutlak artı değer, ikinci durumda
ise nispi artı değer söz konusudur.