Kapitalizmde Eğitim ve İş İlişkisi: MESEM Örneği

Çocuğun eğitimi, insanlık tarihinin erken dönemlerinde; işin doğal bir parçasıydı. İş, insan ile doğa arasında gerçekleşen bir süreçti. İnsan bu süreçte doğayla etkileşim içerisinde madde alışverişinde bulunuyor ve bunu topluluk dolayımıyla gerçekleştiriyordu. Böylece hem bireyin, hem de topluluğun yeniden üretimi sağlanıyordu.

Bu topluluklarda çocuk, topluluğun yeniden üretimine doğrudan katılarak öğreniyordu. Avcılık, toplayıcılık ve topluluğun gelişmesine koşut basit tarım işlerinde; yaşlarına ve gelişimlerine uygun görevler üstleniyorlardı. Bilgi ve beceri doğrudan deneyimle kazanılırdı; çünkü topluluk yaşamının kendisi eğitimin bir parçasıydı. Bu anlamıyla, iş ve eğitim iç içeydi ve aralarında doğal bir birlik vardı. Çocuklar, bu doğallık içerisinde taklit, gözlem ve bizzat katılım yoluyla öğreniyordu. Bu erken tarihsel dönemde, çocuğun işe katılımı; sadece ekonomik bir faaliyet değil, topluluk yaşamına katılmanın ve öğrenmenin temel yollarından biriydi.

“Köle Tüccarı” Metaforundan Günümüze Çocuk Emeği Sömürüsünün Sürekliliği

 “Artık o bir köle tüccarı olmuştur” sözü, Karl Marx’ın kullandığı metaforik bir anlatımdır.

Bu ifade, makinelerin üretime girmesiyle birlikte; kadınların ve çocukların kitleler halinde üretim sürecine çekildiği tarihsel döneme işaret ediyor. Söz konusu bu dönem, makinelerin kapitalist kullanımının üretim süreçlerinde yaygınlaşmasıyla şekillenmiştir.

Üretimin makineleşmesi, yetişkin erkek işçinin bedensel gücüne olan ihtiyacı azaltmış; üretimi görece daha kolay kılmıştır. Böylece, daha az bedensel güç gerektiren işlerde kadın ve çocuk işçiliğine alan açılmıştır. Kadınlar ve çocuklar, kitlesel olarak açılan bu alanı doldurmuştur. Bu durum, üretim sürecindeki emek gücünün bileşimini, önemli ölçüde dönüştürmüştür.