Çocukların çalışması, sadece kapitalizme özgü bir durum değildir.
Kapitalizm öncesi üretim biçimlerinde de çocuk emeği, aile emeğinin ve
toplumsal üretimin doğal bir parçasıydı. Evde, bahçede, tarlada, merada ya da
bir usta yanında çırak olarak çalışan çocuklar, üretime doğrudan katılıyordu.
Ancak kapitalist üretim ilişkisiyle birlikte, çocuk emeğinin niteliği değişti. Çocuk emeği sermayeyle ilişkilenerek ücretli emek biçimini aldı. Böylece çocuklar, yığınlar halinde üretim sürecine, yani sömürü alanlarına çekildi. Bu süreçte uzun çalışma saatleri, düşük ücretler ve ağır çalışma koşulları altında yoğun sömürüye maruz kaldılar. Böylece çocuk emeği, sermayenin değerlenmesinin ve kapitalizmin gelişmesinin vazgeçilmez bir aracı haline geldi. Öyle ki, kapitalizmin tarihi bir anlamda, çocuk emeğinin acımasızca sömürüsünün de tarihidir. Bugün halen, milyonlarca çocuk, sermayenin üretimi ve yeniden üretimi sürecinde sömürülmektedir.