Kapitalizm öncesi,
kölelik ve serflik ilişkilerinin olduğu üretim biçimlerinde; köleler ve köylüler
(serfler), üretim sürecine doğrudan baskı ve zor altında katılırdı. Bu
toplumlarda, üretim ilişkisini belirleyen temel unsur, üreticinin köleliği ve kişisel
bağımlılığıydı. Kapitalist üretim biçimine geçişle birlikte üreticiler, kölelik
ve kişisel bağımlılık ilişkisinden kurtulmuş; hukuken emek güçlerinin sahibi
olan “özgür” bireyler haline gelmiştir. Ne var ki bu özgürlük, geçim
araçlarından yoksun olarak, emek gücünü satma zorunluluğuyla birlikte ortaya
çıkmıştır.