Kapitalist, Sömürüyü Artırmak Zorundadır: Artı Değerin İki Temel Biçimi

Kapitalist, sürekli olarak sömürüyü artırma eğilimindedir. Sömürünün artması ise artı değerin büyütülmesine bağlıdır. Ancak artı değere giden yol, kurtlar sofrasından geçer. Bu sofrada, artı değer için kıran kırana bir rekabet hüküm sürer. Kimse kimsenin gözünün yaşına bakmaz. Sermayesini artı değerle buluşturarak büyüten ve yeniden üretimini sağlayan kapitalist, yoluna devam eder. Buna karşılık, artı değere ulaşamayan kapitalist, sermayesini büyütmek bir yana, koruyamaz da. Böylece, kıran kırana gerçekleşen rekabet ortamında ayakta kalamaz. Bu nedenle her kapitalist, artı değer ve daha fazla artı değer elde etmek için sömürüyü sürekli arttırmaya yönelir.

Kapitalist üretim biçiminde, artı değerin ve dolayısıyla sömürünün artırılmasının başlıca iki yolu vardır. Bunlardan ilki, işgününün uzatılması; ikincisi işe emek üretkenliğinin artırılmasıdır. İlk durumda mutlak artı değer, ikinci durumda ise nispi artı değer söz konusudur.

Meta Değer İlişkisi

Metalar, bir yararlılığı olan ve bireysel ya da toplumsal bir ihtiyacı gideren ürünler olarak, değişim amacıyla üretilirler. Bunun anlamı şudur ki; bir emek ürünü olarak her meta, satılmak üzere üretilir ve tüketicisinin eline değişim sürecinden geçerek ulaşır.

Meta üretimi, sadece kapitalizme özgü değildir. Kapitalizm öncesi biçimlerde de meta üretimi vardı. Ancak kapitalizm öncesi biçimlerde, genelleşmiş değildi ve istisnai bir durumdu. Kapitalist toplumda ise, istisna olmaktan çıkarak, üretimin genel biçimi halini almıştır. Bu yönüyle kapitalist üretim biçimini önceki biçimlerden ayıran; meta üretiminin toplumsal ölçekte genelleşmiş olmasıdır.