İşgünü, işçinin üretim sürecinde geçirdiği zaman dilimidir. Bu süre içerisinde işçi, kendi geçim araçlarının değerini ürettiği gibi kapitalist için artı değer de üretir. Artı değer üretimi, kapitalist üretim biçiminin temel amacıdır. Bu amaç doğrultusunda kapitalistler, artı değer üretimini sürekli artırmanın yollarını ararlar.
Kapitalist üretimin ilk
dönemlerinde artı değeri artırmanın başlıca yolu işgününü uzatmaktı. Bu nedenle
kapitalistler, işgününü sınırsızca uzatmaya çalıştılar. Öyle ki işçileri yaş ve
cinsiyet ayrımı gözetmeksizin geceli gündüzlü, uzun saatler boyunca
çalıştırdılar. Ancak işçi sınıfının normal işgünü için mücadelesi, kapitalistin
işgününü sınırsızca uzatma olanağını ortadan kaldırdı. Bunun üzerine
kapitalistler, artı değer üretimini artırmak için emek üretkenliğini yükseltmeye yöneldiler. Çünkü emek üretkenliğindeki artış, gerekli emek zamanını
kısaltarak aynı işgünü içinde artı emek zamanını genişletmenin yolunu açıyordu.
Böylece işçi, kendi geçim araçlarının değerini daha kısa sürede üretirken;
kapitaliste ürettiği artı değer süresi uzuyordu. Bu nedenle kapitalist üretimde, emek
üretkenliğinin artırılması; artı değeri artırmanın başlıca yöntemlerinden biri haline geldi.